Góry

Góry Świętokrzyskie – szlak na Łysicę i Święty Krzyż

Góry Świętokrzyskie to jedne z najstarszych gór Polski. Choć swoją wysokością nie powalają, bo w porównaniu do Beskidów czy Tatr to zaledwie niewielkie pagórki. To jednak podróżując przez nizinne tereny województwa świętokrzyskiego, to pasmo górskie nie dość, że wyróżnia się z otoczenia, to jeszcze bardzo zachęca do jego odkrycia. Co nas czeka na górskim szlaku? Wiele niespodzianek, gdyż Świętokrzyski Park Narodowy skrywa dużo tajemnic wartych odkrycia.

Góry Świętokrzyskie to region, który koniecznie trzeba poznać. Tutaj piękne widoki i dziewicza natura mieszają się z wielowiekową historią, świętokrzyskimi legendami oraz ciekawymi zabytkami. Górskie szlaki nie są zbyt wymagające, co sprzyja turystyce rodzinnej. Będąc w regionie musisz koniecznie zdobyć Łysicę, czyli najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich oraz Łysiec, na którym znajduje się słynne sanktuarium Święty Krzyż. Jednak musisz uważać, bo Świętokrzyskie czaruje, przyciąga i wciąga, dlatego trzymaj się mocno, bo ruszamy na wypad pełen niespodzianek.

Szlak na Łysicę ze Świętej Katarzyny

Na podbój Łysicy wyruszamy z miejscowości Święta Katarzyna, tutaj odnajdujemy czerwony szlak, który jest głównym szlakiem Gór Świętokrzyskich. Co ciekawe to w tej miejscowości powstało pierwsze schronisko turystyczne w Polsce. Tuż przy wejściu na szlak w Świętej Katarzynie mijamy ciekawy klasztor Sióstr Bernardynek. W klasztornym kościele znajdowała się kiedyś cudowna figura św. Katarzyny Aleksandryjskiej, która do dziś jest też patronką świątyni. Historia klasztoru sięga nawet 700 lat wstecz. Jego losy były bardzo burzliwe, nawiedzały go pożary, klasztor był przez pewien czas nawet więzieniem. Dziś to klasztor klauzurowy, w którym wciąż mieszka kilka sióstr. Do Kościoła i na jego krużganki warto zajrzeć choć na chwilę, gdy zmierzamy na Łysicę.

Kolejnym ciekawym miejscem jest ukryta przy szlaku w lesie kapliczka Janikowskich. W tej malutkiej kapliczce grobowej na wewnętrznej ścianie znajdziemy wyryty w tynku podpis z dnia 2.08.1828 roku. Wyrył go sam Stefan Żeromski wraz ze swoim szkolnym kolegą Janem Strożeckim. Choć taki występek możemy nazwać wandalizmem, to jednak to historyczne graffiti jest dziś objęte szczególną ochroną.

Świętokrzyski Park Narodowy

Idziemy czerwonym szlakiem ze Świętej Katarzyny w kierunku Łysicy. Docieramy do bramy wejściowej na teren Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Co ciekawe to jeden z najstarszych parków w Polsce i liczy już ponad 70 lat. Choć jego teren w ponad 90% zajmują lasy, to jednak atrakcji i ciekawostek spotkamy na szlaku naprawdę dużo. Najcenniejszymi lasami jakie chroni park jest prastara Puszcza jodłowa i buczyna karpacka. Ewenementem są oczywiście gołoborza, czyli potężne skalne rumowiska, które spotkamy zarówno na zboczach Łysicy jak i Łyśca. Szlak na Łysicę ze Świętej Katarzyny zajmie nam około 1 godziny w jedną stronę. Tuż po wejściu na teren parku warto nieco zboczyć w lewo po drewnianym mostku. Zobaczymy tu symboliczne mogiły żołnierzy AK oraz mieszkańców Świętej Katarzyny, którzy polegli w walce z okupantem 1943 roku.

Góry Świętokrzyskie – źródełko i kapliczka św. Franciszka

Podążamy dalej szlakiem na Łysicę. Kolejnym miejscem przystanku jest źródełko i kapliczka św. Franciszka. Uwaga, woda w źródełku nigdy nie zamarza i śmiało można, a nawet trzeba się jej napić, gdyż ma specyficzne właściwości lecznicze. Nad źródełkiem stoi malutka drewniana kapliczka, pokryta gontem. W jej wnętrzu możemy się dopatrzeć figury św. Franciszka, który jest patronem ekologii.

Szlak na Łysicę prowadzi nas częściowo drewnianymi kładkami, im wyżej wchodzimy tym więcej bloków skalnym mamy na szlaku. Szczególnie trzeba uważać gdy jest mokro, a skały robią się bardzo śliskie. W połowie trasy przy zakręcie Kolano można chwilę odpocząć w wiacie turystycznej. Spacer przez lasy Gór Świętokrzyskich umilają nam tablice edukacyjne ścieżki przyrodniczej. Dzięki temu zmierzając na Łysicę możemy dowiedzieć się kilku ciekawostek jak np. czym jest park narodowy, jak chronimy szlak turystyczne, czy też czyim domem są martwe drzewa i jakie zwierzęta mamy okazję spotkać. Czytając te informacje możemy zachęcić młodych turystów do odkrywania i wyszukiwania na szlaku najprawdziwszych okazów natury.

Łysica – najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich

W niecałą godzinkę docieramy na najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich. Na szczycie od 1996 stoi drewniany krzyż, tuż za nim mamy okazję zobaczyć drugie największe gołoborze, które ma około 2 hektarów powierzchni. Ze szczyty nie zobaczymy niestety rozległej panoramy okolic, choć nad gołoborzem pokazuje się mały widok w kierunku Bodzentyna. Co ciekawe są już plany budowy na Łysicy wieży widokowej, kto wie może wkrótce zobaczymy już piękne widoki z wysokiego tarasu.

Jeśli lubicie górskie wędrówki i ten godzinny spacerek to dla Was za mało, warto ruszyć dalej czerwonym szlakiem w kierunku szczytu Agata. Jak się okazuje jest ona nieco wyższa od Łysicy i mierzy 614 metrów… Dlaczego zatem nie uważa się jej za najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich? Naukowcy twierdzą, że Agata jest jednym z dwóch wierzchołków Łysicy. Wędrówkę możemy kontynuować dalej tym samym czerwonym szlakiem, aż na Święty Krzyż (trasa dla wytrwałych). Wtedy mamy do pokonanie około 15 km spaceru po malowniczych ścieżkach Gór Świętokrzyskich. Taki trekking zajmie około 5 godzin. Mniej zaprawionym górołazom proponujemy zejść z Łysicy tą samą trasą do Świętej Katarzyny.

Góry Świętokrzyskie i ich tajemnicze legendy

Ludowe przekazy głoszą, że od wieków w najkrótszą noc w roku, równo o północy na szczycie Łysej Góry, odbywa się zlot czarownic, które wspólnie z diabłami odprawiają swoje rytuały. Ta legendarna góra o dwóch nazwach leży w sercu prastarej puszczy jodłowej. Dziś na jego szczycie wciąż możemy dopatrzeć się pozostałości po usypanym wale w miejscu pogańskich kultów religijnych. Łysa Góra, która zwana jest również Łyścem, liczy sobie 595 m n.p.m. i jest drugim najwyższym szczytem Gór Świętokrzyskich. To zdecydowanie miejsce wyjątkowe, które od lat przyciąga pielgrzymów i turystów. Dziś na szczycie Łyśca możemy zwiedzać pobenedyktyński klasztor z relikwiami Drzewa Krzyża Świętego. To właśnie tym relikwią zarówno góry Świętokrzyskie jak i cały region zawdzięcza swoją nazwę.

Święty Krzyż – najważniejsze sanktuarium

Według podań kościół na Łysej Górze wznosi się już ponad 900 lat. Co ciekawe został wybudowany w miejscu dawnej pogańskiej świątyni. Przy kościele powstał również klasztor, którym opiekowali się Benedyktyni. W swojej historii klasztor wielokrotnie nawiedzały pożary, które go doszczętnie niszczyły. Później był też więzieniem, tutaj trafiali między innymi skazani wyrokiem sądu księża. Podczas I i II wojny światowej klasztor bardzo ucierpiał, budynki były niszczone przez ciągłe bombardowania, a w jego murach urządzono obóz zagłady dla więźniów radzieckich. Dziś klasztor na Świętym Krzyżu jest pięknie odnowiony, dodatkowo co roku tłumnie odwiedzają go turyści i pielgrzymi.

Dojazd i szlaki na Święty Krzyż

Obecnie sanktuarium na Świętym Krzyżu opiekują się Misjonarze Oblaci. Na szczyt możemy się dostać z kilku stron, szlakiem od Huty Szklanej, który prowadzi szeroką asfaltową drogą, choć tuż obok niej jest nieco ciekawsza ścieżka przyrodnicza. Natomiast od strony miejscowości Nowa Słupia idziemy trudniejszym szlakiem górskim, wzdłuż stacji drogi krzyżowej. Na szczycie Łyśca mamy okazję zobaczyć kilka pięknych i ciekawych miejsc. Na szczególną uwagę zasługuje barokowa kaplica Oleśnickich, w której znajdują się relikwie z Krzyża Świętego. Przed wejściem do kościoła znajdziemy pomnik księcia Emeryka, który według legendy przywiózł tu święte relikwie. Warto przespacerować się przez klasztorne krużganki oraz wejść na wieżę klasztoru. Z jej szczytu mamy bajkową panoramę na Góry Świętokrzyskie. Oprócz tego warto zajrzeć do kościoła św. Trójcy i muzeum misjonarzy. Natomiast pod klasztorem znajdziemy krypty benedyktynów wraz ze szklaną kryptą księcia Jeremiego Wiśniowieckiego.

Największe gołoborza Gór Świętokrzyskich

Na szczycie Łysej Góry znajdziemy dodatkowo Muzeum Świętokrzyskiego Parku Narodowego, które mieści się w części dawnego pobenedyktyńskiego klasztoru. To nowoczesne i multimedialne muzeum, które w ciekawy sposób oprowadzi nas po niedostępnych, a bardzo ciekawych zakątkach parku. Koniecznie trzeba również wybrać się na platformę widokową na gołoborza. Tuż przy wejściu na taras widzimy potężny wał skalny, który jak się okazuje jest pozostałością po dawnych kultach pogańskich. Samo gołoborze zajmuje obszar niespełna 4 hektarów i robi imponujące wrażenie. Co więcej jest również największym rumowiskiem w Górach Świętokrzyskich. Z tarasu widokowego mamy dodatkowo okazję podziwiać piękną panoramę kolorowych pól uprawnych oraz świętokrzyskich wiosek i miasteczek.

Góry Świętokrzyskie to region, który zdecydowanie skrada serce. Ogrom atrakcji i piękno natury sprawiają, że chce się tu wracać i wciąż odkrywać nowe miejsca. Te jedne z najstarszych gór Polski są wyjątkowe, skrywają w sobie wiele legend, niekiedy trudną historię wojennych zawieruch, jak i ciekawe współczesne atrakcje, które umilają podróż zarówno dorosłym jak i dzieciakom. Świętokrzyskie to region, do którego jeszcze nie raz powrócimy z kolejną pulą atrakcji do odkrycia.

Plan Wypadu w Góry Świętokrzyskie

Dojazd: najwygodniej tu dotrzeć własnym samochodem

Parking: bezpłatny parking w miejscowości Święta Katarzyna, naprzeciwko klasztoru Bernardynek

Bilety Wstępu:

  • Wstęp na teren Świętokrzyskiego Parku Narodowego – 8 zł/os bilet normalny, 4 zł/os bilet ulgowy
  • Platforma widokowa na gołoborza – 10 zł/os bilet normalny, 6 zł/os bilet ulgowy
  • Muzeum Przyrodnicze Świętokrzyskiego PN – 10 zł/os bilet normalny, 6 zł/os bilet ulgowy
  • Wejście do krypt klasztornych – 2 zł/os bilet normalny, 1 zł/os bilet ulgowy
  • Wejście na wieżę klasztoru – 5zł/os bilet normalny

Czas przejścia szlaku na Łysicę : 2 – 2,5 godz.

Dystans: 4,5 km trasa w pętelce, poziom trudności – trasa średnio trudna, dostępna dla rodzin z dziećmi

Czas przejścia szlaku na Łysą Górę:

  • z Nowej Słupi: 2,5 – 3 godz. –dystans: 4,8 km trasa w pętelce, poziom trudności – trasa średnio trudna (szlak górski)
  • z Huty Szklanej: 1,5 – 2 godz. –dystans: 4,8 km trasa w pętelce, poziom trudności – trasa bardzo łatwa (szlak po asfalcie)