Perła Renesansu, Miasto Arkad i Padwa Północy. To tylko kilka z określeń Zamościa, czyli idealnego miasta, które znalazło się również na liście UNESCO. Zdecydowanie Zamość jest jednym z najpiękniejszych miast w Polsce, a atrakcje i zabytki jakie możemy tu zobaczyć są niepowtarzalne i jedyne w swoim rodzaju.
Z czego słynie Zamość?
Zamość to niewielkie miasto, które leży w województwie lubelskim wśród przepięknych atrakcji Roztocza. Dziś zamieszkuje go niespełna 60 tys. osób. Budowa tego idealnego miasta zaczęła się w 1580 roku, a jej pomysłodawcą był Jan Zamojski, czyli ówczesny kanclerz koronny. To on zapragnął zbudować dla siebie idealne miasto z pięknym pałacem, trzema rynkami i wysokimi murami.
Dziś Zamość może pochwalić się niezwykle ciekawą i barwną 450 letnią historią. Spacerując po jego pięknych uliczkach na każdym kroku odkrywamy coś niepowtarzalnego. Zamość to również miasto nowoczesnych atrakcji Lubelskiego dla całych rodzin. Jedyne w tej części kraju ZOO, zalew z piaszczystą plażą, czy też ścieżki rowerowe to idealne pomysły na przyjemny wypoczynek.
Zwiedzanie Zamościa: praktyczne informacje
Zwiedzanie Zamościa najlepiej rozpocząć od jego serca, czyli Rynku Wielkiego. Jeśli wybierasz się swoim samochodem, to możesz go zaparkować na bezpłatnym parkingu przy ulicy Solnej, Szczebrzeskiej, Peowiaków lub Piłsudzkiego.
Ile czasu trzeba przeznaczyć na zwiedzanie Zamościa? Zdecydowanie warto spędzić tutaj cały weekend, szczególnie jeśli chcemy odwiedzić najciekawsze muzea, zajrzeć do zabytkowych świątyń i poczuć ducha miasta twierdzy.
Natomiast jeśli na zwiedzanie Zamościa masz tylko jeden dzień, to skup się na samej starówce. Warto skorzystać z bezpłatnej aplikacji “Zamość Stare Miasto”, dzięki niej lepiej poznamy najciekawsze atrakcje w mieście. Co warto zobaczyć w Zamościu w dwa dni? Poznaj naszą listę 18 niepowtarzalnych atrakcji miasta idealnego.
Mapa najciekawszych atrakcji turystycznych Zamościa, co warto zwiedzić?
1. Twierdza Zamość – fortyfikacje i mury, najważniejsze historyczne atrakcje miasta UNESCO
Zamość jest twierdzą i to widać gołym okiem. Jan Zamojski zapragnął zbudować miasto nie do zdobycia, a projekt i realizację tego zadania zlecił włoskiemu projektantowi Bernardo Morando.
Jak się potem okazało Morando zrealizował swoje zadanie bardzo dobrze, bo Zamościa nie zdobyły ani wojska Tatarskie, ani Kozacy, ani Szwedzi. Co ciekawe, do dziś możemy zobaczyć tutaj wysokie ceglane mury, bastiony, czy nadszaniec. Przez lata jednak zmieniły one swoje przeznaczenie i dziś są turystycznymi atrakcjami miasta.
2. Rynek Wielki w Zamościu: najsłynniejsze topowe miejscówki
Zdecydowanie najpiękniejszym miejscem Zamościa jest jego serce, czyli Rynek. Tutaj widać, że jest to idealne miasto. Plac ma wymiary 100 x 100 m, dookoła rynku są przepiękne kamienice z arkadowymi podcieniami.
Wszystkie ulice Zamościa przecinają się pod kątem prostym, panuje na nich niezwykła harmonia i porządek. Co ciekawe, Ratusz w Zamościu nie stoi jednak na środku rynku, lecz w jego północnej ścianie. Jan Zamojski w ten sposób chciał dać do zrozumienia radzie miasta, że to nie oni są tutaj najważniejsi.
Najpiękniejszy na Wielkim Rynku w Zamościu jest oczywiście Ratusz z 52 metrową wieżą zegarową i pięknymi wachlarzowymi schodami. W sezonie letnim codziennie o godzinie 12:00 z wieży rozbrzmiewa hejnał.
Jednak trębacz wygrywa melodie tylko w 3 strony świata. Jak się okazuje Jan Zamojski zakazał grania hejnału w kierunku Krakowa. Dziś w Ratuszu mieści się Urząd Miasta i Centrum Informacji Turystycznej. Natomiast w podziemiach Ratusza biegnie trasa turystyczna po tajemniczych piwnicach miasta.
3. Kamienice Ormiańskie – najpiękniejsze kolorowe atrakcje Zamościa
Potężny plac jakim jest Rynek otaczają przepiękne arkadowe kamienice, w których dziś są restauracje, galerie i hotele. Jednak zdecydowanie największą uwagę przykuwają kolorowe kamienice z pięknymi attykami i niezwykłymi zdobieniami. Te zjawiskowe dzieła sztuki to Kamienice Ormiańskie, które zbudowali bogaci kupcy ormiańscy.
Każda z kamienic ma swoją nazwę. Zielona, pierwsza z lewej to kamienica Wilczkowska, zdobią ją płaskorzeźby Matki Bożej oraz świętych. Sąsiednia żółta to kamienica Rudomiczowska, jej właścicielem był profesor Akademii Zamojskiej. Czerwoną kamienicę Pod Aniołem wyróżnia rzeźba Michała Archanioła. Niebieska kamienica zwana jest Szafirową lub Pod Małżeństwem. Natomiast ostatnia jasnożółta pod Madonną.
4. Muzeum Zamojskie – co kryje się w najciekawszym muzeum miasta?
W przepięknych kamienicach ormiańskich możemy zwiedzić jedną z ciekawszych atrakcji Zamościa, czyli Muzeum Zamojskie. Na 3 poziomach ekspozycji mamy okazję poznać rodową historię Zamojskich. Zobaczymy tutaj ogromne portrety w pozłacanych ramach, które przedstawiają najważniejszych członków rodziny. Możemy też oglądnąć krótki film o powstaniu idealnego miasta oraz zobaczyć potężny obraz Georga Fischhofa „Rejtan wg Matejki”.
Wśród eksponatów muzeum wyróżnia się akt lokacyjny Zamościa, który wydał król Stefan Batory oraz srebrne berło Akademii Zamojskiej. Kolejne piętro muzeum to wystawa eleganckich i misternie rzeźbionych ormiańskich mebli oraz makieta Zamościa i jego najważniejszych zabytków. Na najwyższym piętrze mieści się wystawa archeologiczna, etnograficzna oraz galeria rzeźby.
5. Katedra w Zamościu – perła renesansu lubelskiego
Jedną z najpiękniejszych świątyń w całej Polsce jest katedra pw. Zmartwychwstania Pańskiego i św. Tomasza Apostoła w Zamościu. Bazylikę również zaprojektował Bernardo Morando, a inspiracją były dla niego włoskie świątynie. Już z zewnątrz kościół wyróżniają piękne zdobienia i rzeźby.
Główne drzwi wejściowe ozdabiają pozłacane herby Zamoyskich, a tuż nad nimi zobaczymy płaskorzeźbę Jezusa ze św. Tomaszem, który jest patronem katedry oraz członków rodu Zamojskich, gdyż właśnie to imię otrzymywali najważniejsi ordynaci.
Kościół ma 3 nawy, największa główna jest oddzielona od bocznych arkadami. Sufit ozdabiają bogate elementy roślinne, geometryczne i misternie rzeźbione rozetki, których jest ponad 100, każda ma inny kształt.
Ołtarz główny wzorowany jest na ołtarzu jasnogórskim. Natomiast w zielonym ołtarzu bocznym wisi cudowny wizerunek Matki Bożej Odwachowskiej. Co ciekawe, namalował go kawałkiem węgla jeden z więźniów. Najpiękniejsza w katedrze jest pięknie ozdobiona kaplica Zamoyskich.
W kryptach świątyni pochowano wszystkich ordynatów Zamościa. Krypty katedry możemy również zwiedzać w lipcu i sierpniu w dniach poniedziałek-sobota 12:00-17:00 oraz w niedzielę 13:00-17:00 (z wyłączeniem nabożeństw). Bilet wstępu 5 zł/os dorośli i 3 zł/os dzieci.
Na terenie placu kościelnego znajduje się również wysoka wieża z dzwonnicą, na którą możemy również wejść. 22,5 m nad ziemią mieści się punkt widokowy, a żeby go zdobyć trzeba pokonać 122 stopnie. Wieża jest otwarta jedynie w lipcu i sierpniu. Tuż obok katedry możemy też odwiedzić Muzeum Sakralne. Zobaczymy w nim piękne obrazy, złote monstrancje, ornaty oraz dary ordynatów na rzecz kościoła.
6. Pałac Zamoyskich – dawna rezydencja magnacka
Najważniejszym budynkiem w Zamościu był pałac jego założyciela, czyli Jana Zamoyskiego. Bernardo Morando zaprojektował go na bazie prostokąta o długości 60 m. Pałac miał dwa piętra, dwuskrzydłowe schody oraz wieżę z tarasem. Otoczony był też dodatkowymi murami.
Niestety dziś nie zobaczymy go w tak okazałej formie. Obecnie dużo skromniejsze budynki dawnego pałacu od stu lat zajmuje sąd. Natomiast na placu przed pałacem stoi kilkumetrowy pomnik Jana Zamoyskiego na koniu.
7. Muzeum Fortyfikacji i Broni Arsenał – militarna duma Zamościa
Jednym z najnowocześniejszych muzeów Zamościa jest słynny Arsenał. Dziś zobaczymy tutaj między innymi imponującą kolekcję szabli, broni palnej, czy też armat. W sąsiednim budynku z czerwonej cegły, czyli Prochowni możemy obejrzeć prezentację multimedialną “Historia twierdzy i miasta Zamość”. Ten niespełna 30 minutowy film w ciekawy sposób opowiada o losach Twierdzy Zamość, jej chwilach zwycięstwa i porażek.
Warto również zwiedzić przeszklony Pawilon w Kurtynie. Tutaj zobaczymy już bardziej nowoczesną broń i maszyny jakimi posługiwali się polscy żołnierze. Największe wrażenie robi zawieszony nad naszymi głowami samolot, helikopter i ogromny czołg.
Oprócz tego na wystawie poznamy trudną historię Zamojszczyzny okupowanej podczas II wojny światowej. Wystawa pokazuje też umundurowanie żołnierzy, atrapę bunkra, czy też kolekcję pocisków. Całość urozmaicają multimedialne filmy.
8. Akademia Zamojska – trzecia najważniejsza uczelnia Rzeczpospolitej
W 1594 roku Jan Zamoyski otwiera w mieście uczelnię wyższą, zwana Akademią Zamojską. Była to pierwsza w Polsce prywatna uczelnia oraz trzecia po krakowskiej i wileńskiej akademia w Rzeczypospolitej. To właśnie w tej uczelni padły znane nam do dziś słowa „Takie są Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie”. Gmach akademii zbudowany został na bazie kwadratu z wewnętrznym dziedzińcem. Niestety akademia została zlikwidowana w czasie I rozbioru Polski przez władze Austriackie. W późniejszych latach w jej murach mieściło się liceum.
9. Rynek Solny – romantyczny i zaciszny plac Zamościa
Na północ od Rynku Wielkiego mamy okazję zobaczyć dużo mniejszy Rynek Solny. Był on miejscem handlowym aż do czasu II wojny światowej. Sprzedawano tutaj sól z Wieliczki i Rusi Czerwonej, stąd też wzięła się jego nazwa. Dziś ryneczek otacza gmach dawnej Akademii Zamojskiej, arkadowe kamienice z Urzędem Miasta oraz kościół św. Katarzyny. Na środku Rynku Solnego możemy zobaczyć potężną kotwicę statku Ziemia Zamojska, która jest darem dla miasta. Naszą uwagę przykuwa również postać krasnala Batiarygi, czyli bohatera 6 tomu Ksiąg Roztoczańskich Krasnali.
10. Synagoga w Zamościu: piękny zabytek z historią
Synagoga w Zamościu to jedna z najpiękniejszych i najlepiej zachowanych renesansowych bożnic w Polsce. Zbudowana w latach 1610–1620, co ciekawe leży parę metrów poniżej poziomu miasta, gdyż według przepisów żadna świątynia nie mogła być wyższa niż katolickie kościoły Zamościa. Żydzi, którzy osiedlili się w Zamościu byli Sefardyjczykami, czyli pochodzili z terenów Hiszpanii i nieco różnili się od pozostałych grup żydowskich, chociażby językiem.
Synagoga wyróżnia się charakterystyczną, kwadratową bryłą z bogato zdobioną attyką, sklepieniami kolebkowymi i pięknymi polichromiami. Po wojnie budynek służył jako magazyn, hala sportowa i magazyn mebli, co pozwoliło mu przetrwać w dobrym stanie. Dziś pełni funkcję centrum kultury i pamięci żydowskiej. Wnętrze zachwyca wysokim sklepieniem z lunetami, bogatymi stiukami, fragmentami dawnej polichromii oraz ekspozycją multimedialną i wystawami o historii Żydów w Zamościu.
11. Podziemna Trasa Nadszaniec Bastionu VII – Zamość i jego nietypowe militarne atrakcje
Ciekawą atrakcją Zamościa jest nadszaniec, czyli obronna część twierdzy. W czasie pokoju nadszaniec służył jako koszary, a podczas wojny zmieniał się w działobitnie. Nadszaniec zwiedzamy z przewodnikiem, wchodząc w długi podziemny korytarz możemy podejrzeć, jak mogła wyglądać obrona miasta. Na trasie mijamy 37 niewielkich okienek strzelniczych oraz kazamaty ze stanowiskami artyleryjskimi. Górna część nadszańca to małe centrum handlowe z licznymi sklepikami. Na szczycie Bastionu VII jest punkt widokowy, skąd roztacza się piękna panorama na Zamość oraz jego mury obronne.
12. Klasztor Franciszkanów – ukryty skarb sakralny Zamościa
Klasztor Franciszkanów w Zamościu to jedna z największych i najbardziej okazałych barokowych świątyń w Polsce. Imponuje monumentalną, śnieżnobiałą fasadą z bogatymi zdobieniami i wysokością blisko 40 metrów. Po rozbiorach Polski klasztor skasowano, a budynek przez lata służył jako magazyn, kino „Stylowy”, liceum sztuk plastycznych czy Dom Ludowy. Dopiero w 1994 r. franciszkanie powrócili do Zamościa, a w ostatnich latach świątynia odzyskała dawny blask. Największą atrakcją są kilkukondygnacyjne podziemia i krypty z nowoczesnym muzeum.
13. Sekrety Rynku Wodnego w Zamościu – dlaczego warto tu zajrzeć?
Rynek Wodny to jeden z trzech historycznych placów Starego Miasta w Zamościu (obok Wielkiego i Solnego). Leży na południowej osi kompozycyjnej miasta, dokładnie na przedłużeniu ulicy Moranda, która łączy go z Rynkiem Wielkim. W przeciwieństwie do handlowego Rynku Solnego czy też tętniącego życiem Rynku Wielkiego, ten plac nigdy nie pełnił funkcji targowej. Od początku projektowano go jako rezydencjonalny, mieszkała tu elita zamojska, urzędnicy i bogaci mieszczanie. Natomiast nazwa „Wodny” pochodzi od dawnych terenów zalewowych i mokradeł tuż za południowymi murami twierdzy.
Dziś Rynek Wodny ma kształt prostokąta, otaczają go piękne kamienice z podcieniami. Na środku stoi niewielka, fontanna, idealna do zabawy dzieci w upalny dzień. Najciekawszym budynkiem na Rynku Wodnym jest dawny klasztor sióstr klarysek, który wyróżnia różowa fasada. Obecnie w jego murach mieści się szkoła muzyczna.
Nieopodal placu na skrzyżowaniu ulic Żeromskiego i Bazyliańskiej zobaczymy piękną 3 piętrową kamienicę, tak zwaną Centralkę. Właśnie w niej po raz pierwszy w Zamościu zamontowano centralne ogrzewanie. Również w tej kamienicy przez kilka lat mieszkał Bolesław Leśmian.
14. Kościół św. Mikołaja – dawna cerkiew Zamościa
Kościół św. Mikołaja (dawna cerkiew grecka) to jedna z najbardziej nietypowych świątyń Zamościa. Jej wysoka, 36-metrowa wieża pełniła kiedyś funkcję punktu obserwacyjnego i strzelniczego dla garnizonu. Wybudowana w latach 1618–1631, służyła greckim kupcom sprowadzonym przez Jana Zamoyskiego. Grecy handlowali winami, oliwą i przyprawami, stanowiąc trzecią co do wielkości grupę cudzoziemców w mieście (po Ormianach i Żydach).
Świątynia była prawosławna, potem greckokatolicka (po unii brzeskiej), a w XIX w. przeszła w ręce bazylianów. Po odzyskaniu niepodległości stała się kościołem rzymskokatolickim, natomiast od lat 80. XX w. należy do ojców redemptorystów.
15. Park Miejski przyrodnicze atrakcje Zamościa– relaks wśród reliktów twierdzy, stawu i kasztanowych alejek
Park Miejski w Zamościu to jedna z najcenniejszych zielonych przestrzeni w Polsce z okresu międzywojennego. Co ciekawe, to modernistyczne założenie parkowe zostało zaprojektowane przez wybitnego architekta krajobrazu Waleriana Kronenberga. Powstał w latach 1919–1926 na terenach pofortecznych po likwidacji carskiej twierdzy Zamość. Zajmuje ok. 11,2 ha, w tym ponad 2 ha to malowniczy staw utworzony z dawnej fosy bastionu IV.
W parku znajdziemy również kilka ciekawych punktów widokowych. Na tafli jednego ze stawów w okresie letnim wyświetlana jest piękna multimedialna iluminacja. Możemy ją oglądać codziennie w godzinach od 20.00 do 24.00.
16. Bramy miejskie Zamościa: Lwowska, Lubelska i Szczebrzeska
Zamość jako idealne miasto renesansowe zaprojektowane przez Bernarda Moranda miało pierwotnie trzy główne bramy (tzw. „brony”): Lubelską (północną), Lwowską (wschodnią) i Szczebrzeską (południową).
Stara Brama Lwowska to najbardziej ikoniczna i najczęściej fotografowana z miejskich Bram. Wyróżnia ją manierystyczna fasada z rzeźbami (m.in. św. Tomasz Apostoł klęczący przed Chrystusem). Nowa Brama Lwowska powstała tuż obok Starej po jej zamurowaniu w czasach carskich. Jest znacznie prostsza i skromniejsza.
Stara Brama Lubelska jest najstarszą w Zamościu. Strzegła północnego wejście od strony Lublina. Warto zwrócić uwagę na jej detale manierystyczne i relikty dawnej fosy. Do trzeciej Bramy Szczebrzeskiej możemy dojść widokowymi kładkami, jakie zawieszone się wzdłuż południowych murów miasta. Roztacza się stąd zjawiskowa panorama Zamościa. Z Bramy Szczebrzeskiej wychodzimy drewnianym mostem, kiedyś zwodzonym, w kierunku Zamojskiej Rotundy.
17. Rotunda – najtragiczniejsze miejsce Zamościa i muzeum martyrologii
Rotunda Zamojska to jedno z najbardziej poruszających miejsc w Zamościu. Dawna carska działobitnia miała wzmacniać obronę twierdzy od południa. Zaprojektowana na planie koła o średnicy ok. 54 m, połączona była z murami krytym przejściem. W czasach pokoju służyła jako magazyn i punkt obronny, ale podczas II wojny światowej stała się miejscem kaźni i masowych egzekucji.
W latach 1940–1944 Niemcy utworzyli tu obóz przejściowy Gestapo – więziono, torturowano i rozstrzeliwano mieszkańców Zamojszczyzny (głównie inteligencję, AK-owców, Żydów, Polaków wysiedlanych z regionu). Szacuje się, że zginęło tu od 6 do 8 tysięcy osób, a ich ciała palono lub grzebano w masowych mogiłach wokół. Od 1947 r. Rotunda pełni funkcję Muzeum Martyrologii Zamojszczyzny. To mauzoleum i symbol cierpienia regionu, otoczone jest cichym cmentarzem z tysiącami białych krzyży, kontrastujące z renesansowym pięknem Starego Miasta.
18. Atrakcje dla dzieci w Zamościu – najlepsze miejscówki dla rodzin
Co robić z dziećmi w Zamościu? Świetną atrakcją szczególnie w upalne letnie dni jest odpoczynek nad zalewem zamojskim. To sztuczne jezioro liczy 18 ha i składa się z dwóch zbiorników oddzielonych groblą. Plaża nad zalewem jest piaszczysta, dodatkowo mamy tutaj wytyczone kąpieliska i widokowe molo.
Dookoła zalewu biegnie ścieżka rowerowa, idealna na wypad dla całych rodzin. W lecie można również wypożyczyć tutaj kajak lub rowerek wodny, albo zagrać w piłkę na jednym z boisk. Dodatkową atrakcją dla dzieci w Zamościu będzie z pewnością wizyta w ZOO. To jedyna tego typu placówka w województwie lubelskim. Znajdziesz tu ponad 2000 zwierząt, egzotyczne ptaki, ssaki, gady i motylarnia czekają!
19. Najlepsze restauracje Zamościa: regionalna kuchnia, co i gdzie warto zjeść?
Gdzie i co warto zjeść w Zamościu? Podczas zwiedzania miasta warto zatrzymać się w jednej ze świetnych restauracji Zamościa. Choć dobrych knajp tutaj nie brakuje, to śmiało możemy Wam polecić te najlepsze. Zdecydowanie niepowtarzalną kuchnię serwuje restauracja Ormiańska.
Po regionalne przysmaki warto wstąpić do Piwnicy pod św. Kazimierzem. Tutaj czeka na nas świetna kuchnia Roztocza z tarciuchami, golasami i cebularzami. Po bardziej wykwintne dania z dziczyzny warto zajrzeć do restauracji Bohema. Natomiast po najlepszą kawę w mieście wpadnij do kawiarni Mazagran w sąsiedztwie synagogi.
20. Co zobaczyć w okolicy Zamościa? Roztoczański Park Narodowy
Jeśli planujesz wypad poza Zamość, Roztoczański Park Narodowy to absolutny must-see! To najbardziej zalesiony park narodowy w Polsce (ponad 95% powierzchni pokrywają lasy bukowe, jodłowe i mieszane), pełen jest malowniczych szlaków pieszych, rowerowych i kajakowych.
Największe hity to Stawy Echo z piaszczystą plażą, Bukowa Góra z rezerwatem starodrzewu i panoramicznym punktem widokowym, Szumy nad Tanwią oraz hodowla zachowawcza konika polskiego we Floriance. Z Zamościa łatwo dojechać do Zwierzyńca, to serce parku z ośrodkiem edukacyjno-muzealnym oraz zabytkowym browarem.
Gotowe pomysły na górskie wypady!
Pięknie opisany i przedstawiony na fotografiach Zamość – Perła Renesansu.
Doskonale będzie służył turystom odwiedzającym to miasto.
Zamość zdecydowanie jest wart miliona turystów – piękne miasto.