Kazimierz Dolny to nie jest zwykłe miasteczko na mapie Lubelszczyzny. To żywa galeria pod gołym niebem, gdzie labirynty złotych wąwozów przecinają się z historią zapisaną w murach zamku. O poranku zobaczysz tu mgły unoszące się leniwie nad brzegiem Wisły, a o zachodzie promienie słońca muskające fasady kamienic. Kazimierz Dolny od pokoleń kradnie serca artystów, fotografów i zakochanych. Łap nasz przewodnik po największych atrakcjach, by odkryć magię tego miejsca.
Jak zwiedzać Kazimierz Dolny? – informacje praktyczne i ciekawostki
Gdzie leży Kazimierz Dolny? Miasteczko położone jest w zachodniej części województwa lubelskiego, nad malowniczym Małopolskim Przełomie Wisły oraz na terenie Kazimierskiego Parku Krajobrazowego.
Kazimierz Dolny to jedno z mniejszych polskich miast o ogromnej rozpoznawalności. Na stałe mieszka tu zaledwie ok. 3000 osób.
Jak zwiedzać Kazimierz Dolny? Centrum Kazimierza najlepiej zwiedzać pieszo. Jeśli jednak chcesz dotrzeć do najpiękniejszych wąwozów lessowych, warto skorzystać z meleksów albo wypożyczyć rower.
Dlaczego “Dolny”? Nazwa nie pochodzi od ukształtowania terenu, ale miała odróżniać miasto od podkrakowskiego Kazimierza, leżącego w górnym biegu Wisły.
Kazimierz to ulubiony plan filmowy polskich reżyserów. Kręcono tu m.in. sceny do filmu „Dwa księżyce”, “Nie ma mocnych”, “Człowiek z marmuru”, “Pan Tadeusz”, “Panny z Wilka” czy popularnego serialu „W rytmie serca”.
Jak dojechać? Gdzie zaparkować?
Do Kazimierza Dolnego najlepiej dojechać swoim samochodem: z Warszawy (ok. 150 km) trasą S17 dojedziesz w ok. 2 godziny. Natomiast z Lublina (ok. 55 km) to zaledwie 45–50 minut drogi.
- Najpopularniejszy parkingi przy Bulwarach (ul. Puławska) to duży, płatny plac wzdłuż Wisły.
- Darmowy parking znajdziesz wzdłuż ulicy Krakowskiej albo przy klasztorze franciszkanów, opłata “co łaska”.
- W Kazimierzu często gospodarze otwierają swoje podwórka dla turystów, szukaj więc tabliczek “Parking”.
Kiedy jechać do Kazimierza Dolnego?
Każda pora roku w Kazimierzu ma swoją unikalną “twarz”: wiosną wąwozy są soczyście zielone, a miasto pachnie kwitnącymi bzami. Lato jest czasem festiwali, choć wtedy znajdziesz tu też ogromne tłumy i wysokie ceny noclegów. Złota polska jesień nad Wisłą wygląda obłędnie. Natomiast zima to najspokojniejszy okres, kiedy senne miasteczko wygląda jak z bajki.
Złota rada! Jeśli tylko możesz, odwiedź Kazimierz w środku tygodnia. Puste uliczki pozwalają poczuć prawdziwy, artystyczny klimat tego miejsca, którego nie znajdziesz w długie weekendy.
Kazimierz Dolny – co warto zobaczyć? Mapa atrakcji
Od czego zacząć zwiedzanie Kazimierza Dolnego? Serce miasta, czyli Rynek
Kazimierz Dolny zawdzięcza swoją nazwę królowi Kazimierzowi Wielkiemu, który uczynił je potęgą, budując tu zamek i nadając prawa miejskie. W XVI i XVII wieku miasto było jednym z najważniejszych portów rzecznych w Europie, a dzięki handlowi zbożem stało się bajecznie bogate. To właśnie wtedy powstały najpiękniejsze kamienice czy też spichlerze, które podziwiamy do dziś. Po okresie upadku, w dwudziestoleciu międzywojennym, miasto odkryli malarze i profesorowie warszawskiej ASP. To oni sprawili, że Kazimierz stał się stolicą bohemy.
Rynek w Kazimierzu Dolnym to serce miasteczka, które zachwyca brukowanym placem otoczonym renesansowymi kamienicami. Na jego środku stoi drewniana studnia z XIX wieku, która jest symbolem miasta. To właśnie tutaj koncentruje się życie towarzyskie oraz artystyczne, a liczne kawiarniane ogródki pozwalają w pełni poczuć unikalną, sielankową atmosferę tego nadwiślańskiego kurortu.
Kamienice Przybyłów – najpiękniejszy zabytek Kazimierza Dolnego
Kamienice Przybyłów to skarb Kazimierza. Ich fasady są tak gęsto zdobione, że można na nie patrzeć godzinami i wciąż odkrywać nowe detale. Kamienice zostały zbudowane przez braci – Mikołaja i Krzysztofa Przybyłów. Choć na pierwszy rzut oka wydają się identyczne, każda z nich ma swoją unikalną symbolikę.
To, co najbardziej rzuca się w oczy, to ogromne attyki, które chroniły drewniane dachy przed pożarem i były symbolem statusu. Im wyższa i bardziej fikuśna, tym bogatszy właściciel. Fasady kamienic są doskonałym przykładem tej zasady. Artyści starali się zapełnić każdy centymetr kwadratowy ściany. Znajdziesz tam motywy roślinne, zwierzęce, postacie biblijne, a nawet fantastyczne stwory.
Kamienice zbudowano z lokalnego wapienia. Jest on miękki i łatwy w obróbce zaraz po wydobyciu, ale z czasem twardnieje pod wpływem powietrza, co pozwoliło zachować te misterne detale przez ponad 400 lat. Arkady na parterze nie służyły tylko do ozdoby. W czasach świetności Kazimierza kupcy wystawiali tam swoje towary, chroniąc je przed deszczem i słońcem. Dziś to idealne miejsce, by schronić się przed letnim upałem.
Pomnik psa Werniksa – ulubiona atrakcja dzieci w Kazimierzu Dolnym
Pomnik psa Werniksa to jeden z tych punktów w Kazimierzu Dolnym, przy którym nie da się nie uśmiechnąć. To właśnie ten niepozorny, odlany z brązu kundel stał się jednym z najbardziej lubianych symboli miasteczka. Jak się okazuje Werniks nie jest postacią fikcyjną. Pies pochodził z Janowca, jednak całe lato spędzał właśnie w Kazimierzu, wracając do domu w okresie zimowym.
W latach 90. XX wieku stał się nieodłącznym elementem kazimierskiej bohemy. Zresztą imię Werniks nawiązuje do szlachetnego lakieru używanego w malarstwie. Po odejściu Werniksa mieszkańcy postanowili upamiętnić tego zabawnego kundelka, fundując mu pomnik. Obecnie panuje przekonanie, że każdy kto pogłaszcze go po pyszczku, z pewnością jeszcze do Kazimierza wróci.
Mały Rynek z synagogą, jatkami i pchlim targiem
Mały Rynek ma specyficzny, nieco “niechlujny” w pozytywnym sensie, artystyczny vibe. Co go wyróżnia? To tutaj odbywa się targi staroci, więc jeśli szukasz oryginalnej pamiątki to jest adres dla Ciebie. Mały Rynek nierozerwalnie wiąże się z historią kazimierskich Żydów, którzy przed II wojną światową stanowili niemal połowę mieszkańców miasta. To tutaj znajdowała się dzielnica żydowska.
Najważniejszym zabytkiem Małego Rynku jest XVII-wieczna synagoga. Dziś pełni funkcję obiektu kulturalnego. Jatki to charakterystyczne parterowe budynki z drewnianymi podcieniami, w których dawniej mieściły się kramy rzeźnicze. Dziś to mekka artystów, więc zamiast mięsa kupisz tu obrazy, ceramikę, biżuterię z krzemienia pasiastego i unikalne pamiątki.
Góra Trzech Krzyży – najlepszy punkt widokowy w Kazimierzu Dolnym, jak dojść?
Góra Trzech Krzyży to atrakcja z widokiem w cały Kazimierz Dolny. To właśnie stąd pochodzą te wszystkie „pocztówkowe” zdjęcia. Stojąc na wzgórzu 190 m n.p.m. mamy wrażenie, jakbyśmy byli w jakimś surrealnym świecie. Kazimierz Dolny z góry jest taki malutki, a zarazem taki piękny. Na szczycie wzgórza zobaczysz trzy drewniane krzyże. Ustawiono je w 1708 roku, żeby ochroniły mieszkańców przed szalejącą wówczas zarazą.
Jak dojść na Górę Trzech Krzyży? Najpopularniejsza ścieżka zaczyna się nieopodal kościoła Farnego. Podejście jest dość strome, ale krótkie, zajmuje około 15 minut. Ścieżka składa się z kamiennych stopni, które po deszczu bywają bardzo śliskie. Wstęp na punkt widokowy jest płatny!
Zamek w Kazimierzu Dolnym – historyczna atrakcja
Zespół Zamkowy to miejsce z ogromną historią. Choć dziś zobaczysz tu jedynie ruiny, ich ogrom jednak wciąż budzi respekt. Zamek został wzniesiony w XIV wieku z polecenia Kazimierza Wielkiego. Miał on strzec przeprawy przez Wisłę. Niestety, świetność zamku przerwał Potop Szwedzki, a później pożary.
Obecnie spacerując po dziedzińcu zamku możemy wejść na mury z tarasem widokowym, z którego mamy piękną panoramę na dolinę Wisły. Oprócz tego warto zajrzeć do zamkowych piwnic, gdzie mieści się historyczna wystawa.
Z zamkiem w Kazimierzu Dolnym związana jest również romantyczna legenda. Według opowiadań król Kazimierz Wielki zakochał się w kazimierskiej żydówce o imieniu Estera. Wielkie uczucie króla zaowocowało wybudowaniem w sąsiedniej wiosce Bochotnica, zamku dla Esterki. Podobno obie rezydencje miał łączyć podziemny tunel, który umożliwiał kochankom potajemne schadzki.
Baszta w Kazimierzu Dolnym
Kilkadziesiąt metrów powyżej zamku stoi samotna, cylindryczna wieża zwana Basztą. To najstarsza murowana budowla w Kazimierzu Dolnym! Baszta pełniła funkcję obronną, więzienną, ale przede wszystkim… latarni rzecznej. Na jej szczycie rozpalano ogień, który wskazywał drogę flisakom płynącym Wisłą po zmroku. Ściany baszty u podstawy mają aż 4 metry grubości, co czyniło ją niemal niezdobytą twierdzą.
Na szczyt baszty prowadzą kręte, wąskie schody. Nagrodą za ich pokonanie jest najwyżej położony punkt widokowy w okolicy!
Kościół Farny w Kazimierzu Dolnym
Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Bartłomieja to nie tylko najważniejsza świątynia w Kazimierzu Dolnym, ale też jeden z najpiękniejszych przykładów renesansu lubelskiego. Wnętrze zdobi kilka kaplic, pięknie udekorowany sufit i zwisający z niego żyrandol z porożem jelenia. Najstarsze grające organy w Polsce to absolutny skarb kościoła. Pochodzą z ok. 1620 roku, wydają aż 35 głosów i są uznane za światowy unikat. W sezonie letnim odbywa się tu Kazimierski Festiwal Organowy, podczas którego można usłyszeć ich unikalne, głębokie brzmienie.
Klasztor Franciszkanów – oaza mistycyzmu w sercu Kazimierza
Jeśli chcesz poczuć prawdziwie mistyczną atmosferę, koniecznie musisz skierować swoje kroki w stronę Sanktuarium Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny, czyli Klasztoru Franciszkanów. To miejsce położone na wzniesieniu zwanym Wietrzną Górą. Aby wejść do klasztoru od strony miasta, trzeba pokonać słynne drewniane schody.
Najcenniejszym skarbem klasztoru jest namalowany na desce cudowny obraz Zwiastowania NMP z 1600 roku. Wnętrze klasztoru (krużganki) to oaza ciszy. Zobaczysz tu stare epitafia, obrazy oraz tablice upamiętniające ważne wydarzenia z historii zakonu. Dodatkowo z placu przed kościołem rozpościera się zupełnie inna perspektywa na Kazimierz.
Korzeniowy Dół – najpiękniejsza przyrodnicza atrakcja Kazimierza Dolnego
Okolice Kazimierza Dolnego to prawdziwy ewenement na skalę światową. Znajdziesz tu największe zagęszczenie wąwozów lessowych w Europie, które tworzą niesamowity, niemal baśniowy labirynt.
Korzeniowy Dół to najbardziej spektakularny i uznawany za jeden z najpiękniejszych wąwozów w całej Europie. Jego unikalność polega na wysokich, pionowych ścianach lessowych, z których wyrastają potężne, fantazyjnie poskręcane korzenie starych drzew, tworząc niemal surrealistyczny tunel.
Choć wąwóz wygląda jak dzieło natury, w rzeczywistości powstał w wyniku działalności człowieka i wody płynącej dawną drogą polną. Ciekawostką jest, że wąwóz wciąż „pracuje” i zmienia się po każdej ulewie, dlatego za każdym razem, gdy go odwiedzasz, możesz dostrzec zupełnie nowe formacje odsłoniętych korzeni.
Lessowe wąwozy Kazimierza Dolnego
Oprócz Korzeniowego Dołu w Kazimierzu zobaczymy też kilka innych wyjątkowych wąwozów, które są mniej oblegane przez turystów. Równie fotogeniczny co Korzeniowy Dół jest sąsiedni wąwóz Borowskich. Przez jego środek przebiega droga dojazdowa, dlatego też często i niesłusznie go pomijamy.
Wąwóz Kwaskowa Góra jest jednym z najdłuższych wąwozów Lubelszczyzny, liczy aż 1,6 km długości. Nieco dalej przy starej chacie, jest ścieżka przez tajemniczy i wciąż dziki Czarny Wąwóz. Wąwóz Małachowskiego położony jest zaledwie kilka minut spacerem od Rynku. Jest głęboki i wąski, nawet latem panuje tu chłodny mikroklimat oraz półmrok.
Wąwóz Plebanka to jeden z najspokojniejszych i najbardziej urokliwych wąwozów w Kazimierzu. Swój początek bierze tuż za murami klasztoru franciszkanów, prowadząc głębokim, lessowym korytem. Tuż obok jest kolejny wąwóz o intrygującej nazwie Głęboczyzna Śmierci, który przecina miejscowy cmentarz. Nad doliną dodatkowo przerzucony jest kamienny most, jaki łączy oba wniesienia. Natomiast po drugiej stronie miasteczka możemy jeszcze odwiedzić wąwóz Norowy Dół ze ścieżką dydaktyczną.
Bulwar ze spichlerzami nad Wisłą – gdzie na romantyczny spacer w Kazimierzu?
Kazimierz Dolny leży nad przepięknym Małopolskim Przełomem Wisły. To właśnie królowa polskich rzek była pewnego rodzaju autostradą, dzięki której Kazimierz Dolny mógł się tak prężnie rozwijać. Do dziś możemy oglądać tu stare zabytkowe spichlerze.
Dodatkowo wzdłuż Wisły możemy spacerować po 4 kilometrowym bulwarze. Szeroka, zadbana promenada to ulubione miejsce spacerowiczów, rodzin z dziećmi i właścicieli czworonogów. To właśnie z bulwarów rozpościera się najpiękniejszy widok na zachodzące słońce, które chowa się za wzgórzami po stronie Janowca.
Rejsy statkiem – Kazimierz z perspektywy wody
Rejs po Wiśle to absolutny klasyk i jedna z największych atrakcji Kazimierza. Statki cumują przy nabrzeżu wzdłuż bulwarów. Najpopularniejsze rejsy trwają około 60 minut i prowadzą w górę rzeki, skąd doskonale widać panoramę Kazimierza, zamek oraz oddalony o kilka kilometrów kamieniołom.
Dla szukających większych wrażeń dostępne są rejsy tradycyjnymi, drewnianymi pychówkami, To bardziej romantyczny sposób obcowania z rzeką. Natomiast jeśli chcesz odwiedzić zamek w Janowcu, możesz skorzystać z promu (samochodowo-osobowego).
Najciekawsze muzea w Kazimierzu Dolnym – Muzeum Sztuki Złotniczej
Muzeum Sztuki Złotniczej w Kazimierzu Dolnym to jedyna tego typu placówka w Polsce. Zobaczysz tu unikatową kolekcję ponad 2,5 tysiąca wyrobów z metali szlachetnych. Wśród nich zarówno srebra użytkowe i sakralne, jak i niezwykłe judaica, które świadczą o bogatej, wielokulturowej historii regionu. Największą ciekawostką jest obszerny zbiór współczesnej biżuterii artystycznej, w której prym wiedzie „polski diament”, czyli unikatowy krzemień pasiasty. Ekspozycja w przejrzysty sposób pokazuje ewolucję technik złotniczych na przestrzeni wieków, od tradycyjnego rzemiosła po nowoczesny design.
Kamienica Celejowska – najcenniejsza galeria sztuki w Kazimierzu Dolnym
Kamienica Celejowska z zewnątrz zachwycający bogato rzeźbioną, manierystyczną attyką, która uchodzi za najpiękniejszą w całej Polsce. Natomiast wewnątrz budynek ten mieści najcenniejszą w kraju galerię obrazów kazimierskiej kolonii artystycznej. Zobaczysz tu dzieła najwybitniejszych malarzy XX wieku. Muzeum oferuje ponadto fascynującą podróż przez epoki. To miejsce o wyjątkowej energii, które pozwala zrozumieć, dlaczego właśnie to nadwiślańskie miasteczko stało się najważniejszą w Polsce inspiracją dla pokoleń malarzy i rzeźbiarzy.
Dom Kuncewiczów – „Willa pod Wiewiórką”
Dom Kuncewiczów to muzeum biograficzne, które mieści się w przepięknej drewnianej willi. Wchodząc do jego wnętrza poznajemy świat Marii i Jerzego Kuncewiczów, czyli parze wybitnych literatów. Wydaje się że czas stanął tu w miejscu, zachowując nienaruszony układ wnętrz, oryginalne meble oraz osobiste pamiątki.
Spacer po pokojach, w których powstawały znane powieści, daje rzadką okazję do poczucia autentycznej atmosfery inteligenckiego domu z okresu międzywojennego. To punkt obowiązkowy dla każdego, kto chce zrozumieć fenomen kazimierskiej bohemy i poczuć ducha dawnych elit kulturalnych Polski.
Muzeum Przyrodnicze w Kazimierzu Dolnym – multimedialna atrakcja dla dzieci
Muzeum Przyrodnicze w Kazimierzu Dolnym mieści się w monumentalnym, XVI-wiecznym Spichlerzu Ulanowskich. Już sam w sobie jest unikatowym zabytkiem! Dodatkowo ekspozycja w fascynujący sposób pokazuje największe przyrodnicze skarby regionu. Zobaczysz tu między innymi gigantyczne skamieniałości z dna prehistorycznego morza. Jedną z największych ciekawostek jest kolekcja zębów rekinów oraz szczątków mamutów odnalezionych w okolicznych pokładach lessu i wapienia.
Muzeum oferuje również nowoczesne makiety i prezentacje multimedialne, które wyjaśniają proces powstawania słynnych kazimierskich wąwozów. To miejsce obowiązkowe dla każdego miłośnika natury.
Gdzie zjeść w Kazimierzu?
- Jeśli szukasz pomysłu na tradycyjny choć konkretny obiad w Kazimierzu Dolnym warto wybrać się do jednej z restauracji: Akuku, Ministerstwo Smaku u Rzetelskich, Plebanka Bistro albo Restauracja Dębowa.
- Na nieco bardziej egzotyczny posiłek możesz wybrać się do: libińskiej restauracji Kaslik, Trzeci Księżyc albo Hamsa Resto.
- Na kawę i małe co nieco odwiedź kawiarnię Bajgiel, pijalnie czekolady E. Wedel albo Bonjour.
Koguty – symbol Kazimierza Dolnego
Nie można wyjechać z Kazimierza bez koguta w plecaku. To symbol miasta, który stał się tak ikoniczny, że doczekał się nawet własnego święta. Kogut kazimierski to drożdżowe, puszyste ciasto, lekko słodkie i pachnące masłem. każdy kogut jest zaplatany ręcznie, dlatego nie znajdziesz dwóch identycznych sztuk. Różnią się wielkością ogonów czy kształtem grzebienia.
Gdzie kupić najlepszego? W piekarni Sarzyński, gdzie narodziła się współczesna moda na koguta albo na straganach w podcieniach Rynku.
Co zobaczyć w okolicy Kazimierza Dolnego?
Janowiec położony na drugim brzegu Wisły słynie z ruin renesansowego zamku Firlejów, który imponuje charakterystycznymi biało-czerwonymi pasami na murach. Obok zamku znajduje się urokliwy skansen z drewnianym dworem z Moniak, spichlerzem i stodołą, przenoszący zwiedzających w klimat dawnej polskiej wsi.
Męćmierz to dawna wioska flisacka, która dziś pełni rolę żywego skansenu z krytymi strzechą chatami i zabytkowym wiatrakiem „koźlakiem”. Miejsce to zachwyca spokojem oraz unikalnym widokiem na zamek w Janowcu, będąc ulubionym celem spacerów kazimierskiej bohemy.
Główną atrakcją miasta Puławy jest zespół pałacowo-parkowy książąt Czartoryskich, nazywany niegdyś „polskimi Atenami” ze względu na bogate życie kulturalne i naukowe. W rozległym parku w stylu angielskim warto zobaczyć Świątynię Sybilli, czyli pierwsze polskie muzeum narodowe oraz Domek Gotycki pełen cennych pamiątek historycznych.
Nałęczów słynie z unikalnego mikroklimatu oraz pięknej architektury w stylu zakopiańskim i szwajcarskim. Serce miasteczka stanowi Park Zdrojowy z Pijalnią Wód Mineralnych i Palmiarnią, gdzie można spróbować leczniczych wód. Natomiast miłośnicy literatury koniecznie powinni odwiedzić Muzeum Stefana Żeromskiego, mieszczące się w jego dawnej pracowni – klimatycznej „Chacie”.
Gotowe pomysły na górskie wypady!